Trẻ tự kỷ và khó khăn khi sử dụng phụ kiện
Trẻ tự kỷ và khó khăn khi sử dụng phụ kiện: Phương pháp dạy trẻ tự kỷ hiệu quả
Trẻ tự kỷ không chỉ gặp trở ngại trong giao tiếp và hành vi mà còn thường xuyên gặp khó khăn trong việc sử dụng những vật dụng sinh hoạt tưởng chừng như đơn giản như giày, dép, mũ, kính, khẩu trang, balo… Điều này gây ra nhiều thử thách cho cha mẹ trong quá trình chăm sóc và rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ. Hiểu rõ nguyên nhân và có chiến lược phù hợp là bước đầu tiên để giúp trẻ vượt qua những rào cản này.
Vì sao trẻ tự kỷ gặp khó khăn khi sử dụng phụ kiện?
Đối với nhiều trẻ, cảm giác khi tiếp xúc với các loại phụ kiện là điều vô cùng khó chịu. Một số nguyên nhân chính bao gồm:
-
Rối loạn xử lý cảm giác (SPD): Trẻ tự kỷ thường có hệ thống cảm giác quá nhạy hoặc kém nhạy. Áp lực từ dây giày, vải mũ hay quai balo có thể khiến trẻ cảm thấy đau, khó chịu, thậm chí hoảng loạn.
-
Thiếu hiểu biết về công dụng của phụ kiện: Với trẻ tự kỷ, việc đội mũ khi ra nắng hay mang khẩu trang khi ra đường không phải là điều dễ hiểu như với trẻ điển hình.
-
Khó khăn trong việc thay đổi thói quen: Trẻ tự kỷ thường có xu hướng lặp lại thói quen và không thích những thay đổi, bao gồm việc thêm một món đồ lạ lên người.
-
Khả năng giao tiếp hạn chế: Trẻ không biết cách mô tả cảm giác khó chịu, từ đó chỉ có thể phản kháng bằng hành động như khóc, la hét, tháo bỏ hoặc ném phụ kiện đi.
Biểu hiện thường gặp ở trẻ tự kỷ khi sử dụng phụ kiện
-
Khóc lóc, phản ứng tiêu cực khi cha mẹ cố mang giày, đội mũ
-
Từ chối sử dụng phụ kiện ngay cả khi cần thiết
-
Tháo hoặc vứt bỏ phụ kiện liên tục
-
Cảm giác bức bối, khó chịu, thậm chí hoảng sợ khi mang đồ vật lạ trên người
Phương pháp dạy trẻ tự kỷ hiệu quả khi làm quen với phụ kiện
Để giúp trẻ tự kỷ sử dụng phụ kiện một cách hiệu quả, cha mẹ và giáo viên cần kiên nhẫn, kết hợp nhiều phương pháp khoa học và thực tế:
1. Tập làm quen từng bước nhỏ
Hãy bắt đầu từ việc cho trẻ làm quen với phụ kiện bằng thị giác và xúc giác. Cho trẻ nhìn, cầm, chạm vào giày, mũ hoặc balo trong một thời gian ngắn mỗi ngày, không ép buộc. Sau đó, dần dần tiến tới việc thử mang trong thời gian ngắn và kéo dài thời gian theo từng tuần.
2. Dùng hình ảnh và video minh họa
Phụ huynh có thể tạo bảng hình ảnh các phụ kiện và cách sử dụng chúng trong những tình huống cụ thể. Xem video các bạn nhỏ khác sử dụng phụ kiện cũng giúp trẻ học thông qua mô hình hóa hành vi.
3. Kết hợp với hoạt động yêu thích
Hãy để trẻ đeo thử mũ, giày hoặc balo trong lúc chơi trò chơi yêu thích. Liên kết phụ kiện với trải nghiệm tích cực giúp giảm bớt cảm giác phản kháng từ trẻ.
4. Tăng cường khen thưởng đúng lúc
Mỗi khi trẻ hợp tác, hãy khen ngợi và thưởng một cách rõ ràng. Có thể dùng phần thưởng là sticker, món đồ chơi nhỏ hoặc cho trẻ chơi thêm 5 phút đồ chơi yêu thích. Sự công nhận giúp củng cố hành vi tích cực.
5. Lựa chọn phụ kiện phù hợp
Ưu tiên chọn những phụ kiện thiết kế riêng cho trẻ có nhu cầu đặc biệt, chất liệu mềm mại, dễ chịu. Nếu có thể, hãy để trẻ tự chọn màu sắc, mẫu mã để tạo cảm giác tự chủ.
6. Trị liệu cảm giác nếu cần
Nếu trẻ quá nhạy cảm với các loại phụ kiện, cha mẹ nên tham khảo ý kiến chuyên gia trị liệu cảm giác. Các bài tập can thiệp có thể giúp hệ thống cảm giác của trẻ hoạt động linh hoạt hơn, từ đó tăng khả năng chấp nhận các tiếp xúc mới.
Lưu ý quan trọng dành cho cha mẹ
-
Không ép buộc trẻ: Việc ép trẻ đeo phụ kiện bằng mọi cách chỉ làm tăng phản ứng tiêu cực, khiến trẻ sợ hãi và từ chối mạnh mẽ hơn ở lần sau.
-
Kiên nhẫn và đều đặn: Mỗi trẻ có tốc độ tiến bộ khác nhau. Sự kiên nhẫn và tình yêu thương từ cha mẹ là yếu tố quyết định sự thành công trong phương pháp dạy trẻ tự kỷ hiệu quả.
-
Tạo môi trường tích cực, không áp lực: Trẻ học tốt nhất trong môi trường thoải mái. Hãy biến việc mang phụ kiện thành một trò chơi hoặc thử thách nhỏ đầy thú vị.
Kết luận
Tự kỷ và khó khăn trong việc sử dụng phụ kiện là vấn đề phổ biến nhưng hoàn toàn có thể cải thiện bằng những phương pháp dạy trẻ tự kỷ hiệu quả, phù hợp với từng cá nhân. Điều quan trọng là cha mẹ cần đồng hành cùng con với sự kiên trì, nhẹ nhàng và khoa học. Mỗi bước tiến nhỏ hôm nay chính là nền tảng cho khả năng tự lập trong tương lai của trẻ.
